Franchise là gì? tổng hợp 4 mô hình franchise phổ biến hiện nay

hình thức franchise

Phương thức kinh doanh Franchise như là một bước tiến mới trong mô hình kinh doanh của các cơ sở doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian vừa qua. Thuật ngữ kinh doanh Franchise đang xuất hiện ngày càng phổ biến rộng rãi và được dự đoán sẽ trở thành xu hướng mới tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm sắp tới. Theo những chuyên gia kinh doanh, Franchise dù chỉ mới trở thành trào lưu nhưng đang nhanh chóng trên đà phát triển và dự báo sẽ trở thành một “trend” kinh doanh trong thế hệ mới. Phải nói rằng sự thành công của Franchise giúp các doanh nghiệp mở ra nhiều cơ hội phát triển không ngừng.

Tuy nhiên, khi đề cập đến mô hình Franchise nhiều người vẫn chưa thể hình dung nó là gì cũng như có thể hiển các mô hình Franchise phổ biến hiện nay hay còn gọi là các hình thức kinh doanh nhà hàng theo dạng nhượng quyền thương hiệu. Đã trong lĩnh vực kinh doanh thì hiển nhiên Franchise cũng sẽ bao gồm nhiều quy định phức tạp đòi hỏi người kinh doanh phải nắm rõ để áp dụng đúng phương thức trong bước đi nước bước .Vậy bạn đã biết đến Franchise chưa ? Đừng bỏ lỡ bài viết dưới đây, chúng ta hãy cùng tìm hiểu về những khía cạnh của vấn đề này nhé.

Franchising Là Gì?

Từ “Franchise” có nguồn gốc từ tiếng Pháp là “Franc” có nghĩa là “free” – tự do. Tra theo từ điển Anh – Việt của Viện Ngôn ngữ học thì Franchise hay Franchising được hiểu là nhượng quyền kinh doanh. Đây là mô hình cho phép các cá nhân, tổ được phép bán hàng hóa hay dịch vụ của công ty, doanh nghiệp của họ tại một khu vực cụ thể.

Có thể hiểu Franchise mang nghĩa là nhượng quyền thương mại, quy trình diễn ra giữa Bên nhượng quyền và Bên nhận quyền. Theo đó , doanh nghiệp bán thương hiệu ( Bên nhượng quyền) cho phép doanh nghiệp khác ( Bên nhận quyền) mua lại thương hiệu của mình hay đồng thời có thể sản xuất, sử dụng kiến thức, công thức, bán dịch vụ trên thương hiệu đó. Đổi lại doanh nghiệp được mua thương hiệu phải trả cho bên bán một khoản phí để được cấp phép sử dụng bản quyền hay chiết khẩu % doanh thu trong khoảng thời gian nhất định tùy theo hợp đồng do hai bên thỏa thuận.

Đa phần các khoản phí đầu tư hay cơ sở hạ tầng, nhân lực sẽ do bên mua thương hiệu( Bên nhận quyền) đảm nhận và bên bán (Bên nhượng quyền) có nhiệm vụ chuyển giao mô hình kinh doanh, hỗ trợ về thương hiệu và quảng bá,… Bên nhượng quyền phải đảm bảo cung cấp đúng, đầy đủ hồ sơ, hỗ trợ tốt nhất cho Bên nhận quyền. Và ngược lại Bên nhận quyền cũng đồng thời cam kết thực hiện đúng khuôn mẫu quy trình sản xuất, cách thức kinh doanh như của Bên nhượng quyền đã cung cấp. Phí nhượng quyền thương mại sẽ do hai bên tự thỏa thuận thống nhất với nhau.

Những chuyển động bất ngờ của nhượng quyền kinh tế

GDP cán mốc con số khủng nhờ vào Franchise

Có thể nói Mỹ chính là “cái nôi” đầu tiên cho sự ra đời của Franchise. Tại đây Franchise diễn ra sớm nhất và sôi động nhất. Nó đóng góp 5-10% vào GDP Mỹ. Ở các quốc gia Châu Á, thì Hàn Quốc chính là quốc gia Franchise mạnh nhất, mức đóng góp đạt 7,8% GDP.

Nếu nhìn tổng quát những đóng góp của Franchise ai cũng đều phải nhận định rằng vai trò quan trọng của ngành nhượng quyền ảnh hưởng đối với nền kinh tế toàn cầu. Thế nhưng chúng ta lại gần như ít biết đến sự tồn tại của ngành này trên các báo cáo về chiến lược phát triển kinh tế quốc gia, đặc biệt là tại Việt Nam nó gần như trở nên hoàn toàn xa lạ. Lý do rất đơn giản đưa ra ở đây đó là bởi vì nhượng quyền không được xem là một ngành công nghiệp cụ thể, mà nói đúng hơn nó là một hình thức được sử dụng để phát triển kinh doanh.

Do chỉ mô tuýp hình thức phát triển kinh doanh, nhượng quyền không được “đo ni đóng giày” cụ thể về giá trị nếu quốc gia không có chủ đíhc thu thập số liệu. Mặt khác, vì là hình thức để đẩy mạnh kinh doanh nên nhượng quyền có thể được áp dụng hầu như trong tất cả các ngành nghề như một chiến lược phát triển thị trường tại nội địa và nhất là trên thị trường quốc tế. Sự “phủ sóng” rộng rãi đó cũng là minh chứng cho lý do vì sao nhượng quyền đóng vai trò quan trọng nhất định và mang lại những “công lao” to lớn như thế đối với kinh tế.

Tăng trưởng GDP nhờ mô hình Franchise
Tăng trưởng GDP nhờ mô hình Franchise

Franchise đang là “cánh tay đắc lực” cho sự phát triển của doanh nghiệp quy mô tầm trung

Trên thương trường, khi các doanh nghiệp vừa và nhỏ muốn “đối đầu” cạnh tranh với các “ông lớn” cùng ngành thường sẽ xây dựng chiến lược Franchise. Bởi các doanh nghiệp này nghiễm nhiên sẽ không đủ nguồn lực tài chính, công nghệ, nhân lực và “tiền đề” phát triển ra quốc tế. Doanh nghiệp nhỏ sử dụng chiến lược Franchise vừa mượn được thương hiệu của Bên nhượng quyền, vừa dễ dàng tiếp cận với tiềm năng nguồn khách hàng dồi dào.Điển hình là trường hợp của công ty TNHH May Thuê Giày An Phước nhận nhượng quyền từ doanh nghiệp Pierre Cardin.

Một ví dụ cụ thể nữa là người dùng trở nên “chuộng” hàng An Phước hơn khi họ đưa thương hiệu thờ trang nổi tiếng của Pháp vào Việt Nam. An Phước từ chỉ đơn thuẩn là xưởng gia công thô sơ được nâng tầm trở thành thương hiệu thời trang cao cấp nhờ vào thương vụ Franchise này. Có thể nói An Phước một bước có thể cạnh tranh trực diện với thương hiệu Việt Tiến nổi tiếng tại Việt Nam.

Franchise góp phần vào nền kinh tế chia sẻ và sáng tạo

Người ta thường bảo Franchise trước đây chỉ dùng đối với ngành ẩm thực, ăn uống, nhưng thực chất, Franchise có thể áp dụng trên mọi phương diện ngành nghề khác nhau. Những năm gần đây, Franchise mở rộng với các ngành kinh tế sáng tạo như các nền tảng công nghệ, các app,…Các ngành nở rộ Franchise có thể kể đến như giáo dục, , y tế, sắc đẹp, dịch vụ giải trí,…Hơn nữa khi thời đại công nghệ 4.0 lên ngôi, ngày càng có nhiều công ty nước ngoài du nhập nhượng quyền tại Việt Nam với đa lĩnh vực ngành nghề.

Franchise ngày càng phát triển đóng góp lớn vào nên kinh tế hiện đại
Franchise ngày càng phát triển đóng góp lớn vào nên kinh tế hiện đại

Tổng hợp 4 mô hình Franchise phổ biến hiện nay  

Trên thực tế có 4 mô hình Franchise hiện nay đó là:

– Management Franchise

– Full Business Format Franchise

– Equity Franchise

– Non-Business Format Franchise

Nhượng quyền có tham gia quản lý (Management Franchise)

Trong phương thức nhượng quyền tham gia quản lý Management Franchise, ngoài việc diễn ra quá trình chuyển nhượng đôi bên, sở hữu thương hiệu và mô hình kinh doanh, Bên nhượng quyền sẽ cung cấp , hỗ trợ người quản lý và điều hành doanh nghiệp.

Đây là hình thức nhượng quyền có thể dễ dàng bắt gặp ở các chuỗi khách sạn lớn như Holiday Inc, Marriott,…

Nhượng quyền theo mô hình kinh doanh toàn diện (Full Business Format Franchise)

Full Business Format Franchise xét về mang tính hoàn thiện hơn với yêu cầu từ hai bên.Có thể nói đây là mô hình có cấu trúc toàn diện nhất trong cả 4 mô hình Franchise. Nó thể hiện mức độ hợp tác chặt chẽ và cam kết cao nhất giữa đôi bên, có chung quy thời hạn hợp đồng từ trung hạn (5 năm) đến dài hạn (20 hay 30 năm). Về phía nhượng quyền cần phải chia sẻ và chuyển nhượng ít nhất 4 loại sản phẩm:

– Hệ thống bao gồm chiến lược, quy trình vận hành được chuẩn hóa, mô hình, cẩm nang điều hành, huấn luyện, huấn luyện, chính sách quản lý, tư vấn và hỗ trợ khai trương, quảng cáo, kiểm soát,hỗ trợ tiếp thị.

– Bí quyết công thức quy trình sản xuất, công nghệ, kinh doanh.

– Hệ thống thương hiệu.

– Sản phẩm, dịch vụ.

Bên mua nhượng quyền buộc phải tuân thủ trách nhiệm thanh toán cho bên nhượng quyền hai khoản phí cơ bản: phí nhượng quyền ban đầu (up-front fee) và phí hoạt động (royalty fee), thường được tính theo doanh số bán định kỳ. Ngoài ra, Bên nhượng quyền có thể sẽ trả thêm các khoản phí khác kèm theo như: chi phí thiết kế & trang trí cửa hàng, chi phí tiếp thị, quảng cáo, mua trang thiết bị, các khoản chênh lệch khác do phát sinh thêm như chi phí tư vấn, nguyên vật liệu,…

Nhượng quyền theo mô hình kinh doanh toàn diện
Nhượng quyền theo mô hình kinh doanh toàn diện

Nhượng quyền theo hình thức tham gia đầu tư vốn (Equity Franchise)

Equity Franchise nghĩa là người nhượng quyền tham gia vốn đầu tư với một tỉ lệ nhỏ dưới dạng liên doanh để trực tiếp tham gia vào công cuộc kiểm soát hệ thống. Ví dụ như trường hợp của Five Star Chicken (Mỹ) ở Việt Nam để trực tiếp tham gia kiểm soát hệ thống  Mặc dù số vốn tham gia có thể chiếm tỉ lệ tương đối nhỏ nhưng bên nhượng quyền vẫn được quyền tham gia vào Hội đồng quản trị của công ty.

Tùy theo khả năng quản lý, sức ảnh hưởng thương hiệu, đặc trưng nổi bật của ngành hàng, sức cạnh tranh thị trường, Bên nhượng quyền có thể sẽ cân nhắc thêm khoản 3 yếu tố ưu tiên quan trọng sau khi lựa chọn mô hình Franchise phù hợp cho doanh nghiệp mình để đạt hiệu quả cao nhất.

Nhượng quyền mô hình kinh doanh không toàn diện (Non-Business Format Franchise)

Khái quát chung, mô hình Non-Business Format Franchise mang nguyên tắc quản lý thoải mái hơn. Có thể hiểu nôm na ngắn gọn là chỉ chuyển nhượng một số yếu tố nào đó từ Bên nhượng quyền sản phẩm như nhượng quyền sử dụng hình ảnh thương hiệu, công thức và tiếp thị,.. Tổng bao gồm trong các trường hợp phổ biến như sau:

– Một :Nhượng quyền phân phối sản phẩm, dịch vụ (Product Distribution Franchise)

– Hai :Nhượng quyền công thức sản xuất sản phẩm và tiếp thị (Marketing Franchise)

– Ba :Nhượng quyền thương hiệu (Brand Franchise/Trademark License)

–Bốn :Kinh doanh nhà hàng, khách sạn nhượng quyền thương hiệu tại Việt Nam.

Riêng trong mô hình Franchise không toàn diện này, thường thì Bên nhượng quyền thường sẽ không ra sức kiểm soát gắt gao hoạt động của Bên nhận quyền. Và phần chính thu nhập chủ yếu của bên nhượng quyền là từ việc bán sản phẩm hay dịch vụ.

Bên nhượng quyền đa số sẽ có ý định nhanh chóng mở rộng hệ thống phân phối sản phẩm nhằm gia tăng độ bao phủ dẫn đầu thị trường, giúp tăng doanh thu và đi bước trước đối thủ.

Franchisie này được áp dụng rộng rãi trong lĩnh vực nhà hàng, khách sạn tại Việt Nam và nhận được nhiều mối quan tâm đặc biệt của các chủ đầu tư. Cụ thể như là các thương hiệu nhượng quyền “hot” được mua lại nhiều nhất hiện nay như Dunkin’ Donuts, Domino’s Pizza, McDonald’s, Gongcha, KFC…

Kết luận :

Mình hi vọng qua bài viết này sẽ cung cấp cho các bạn những thông tin hữu ích về mô hình Franchise và phần nào hiểu rõ thêm về những cách thức hoạt động của những loại hình kinh doanh nhượng quyền phổ biến hiện nay. Đây là một phương thức kinh doanh rất hữu hiệu, mở ra một trào lưu trong thập niên mới. Nếu bạn đang công tác hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh hoặc mong muốn mở nhà hàng thì chắc chắn bạn phải tìm hiểu về Franchise và nếu có cơ hội, hãy thử ngay mô hình kinh doanh này . Chúng sẽ giúp ích rất nhiều cho doanh nghiệp của bạn .Và cuối cùng phải luôn thận trọng, để tránh những rủ ro đáng tiếc trong quá trình chuyển nhượng.